1 – Öncelikle fuarcılık sektörü içinde yurtdışı fuarcılığın aldığı pay nedir?

Öncelikle yaptığınız hizmet için Referans Gazetesi’nin tüm çalışanlarına teşekkür eder bu vesile ile 2008’in ülkemize dirlik, birlik, bereket ve mutluluk getirmesini dilerim.

Yurtdışında, firmalarımızın ürünlerini sergilemesine yönelik yapılan faaliyetleri öncelikle tanımlamak gerektiğini düşünüyorum. Organizasyon açısından bakıldığında 2 temel başlıkta ifade etmek mümkün, birincisi Türk fuar firmalarının kendi marka fuarları, ikincisi ise tamamen yabancılara ait fuarlar. Devlet teşviği ile katılım açısından baktığınızda ise yine iki temel başlık, firmalarımızın münferit olarak yaptıkları fuar iştirakleri ‘’bireysel katılım’’ olarak ifade edilmektedir. Veya Dış Ticaret Müsteşarlığı’nca bir takım teminatlar alınmak ve personel yapısından, sermaye yapısına kadar bir dizi denetimden geçmek sureti ile yetkilendirilmiş organizatörler vasıtası ile katılım ki ‘’milli katılım’’ diye nitelemekteyiz.

Her iki katılım türünde de  Dış Ticaret Müsteşarlığı’nca belli kriterlere göre açıklanan, örneğin 2007 yılında 2 bin 302 adet fuar teşvik kapsamına alınmıştır. 2 bin 302 fuarın 245’i devletin her birine 2’şer gözlemci göndererek denetlediği ve ciddi yaptırım uyguladığı, devletçe belgelendirilip görevlendirilmiş organizatörler vasıtası ile yapılan veya katılım sağlanan ‘’milli katılım’’ kategorisindeki organizasyonlardır. Fuar sayısı anlamında teşvik kapsamındaki fuarların yaklaşık yüzde 90’ını oluşturan kısım ise bireysel katılımlardır.
2006 yılında her iki katılım türü ile yurtdışındaki sergilememiz toplam 350 bin m2’yi geçmiş iken 2007’deki yaklaşık yüzde 30’luk düşüşle 250 bin m2’nin altında bir sergileme gerçekleşmiştir.
Son 15 yılı değerlendirdiğimizde, 2007’deki keskin düşüşe rağmen oldukça hızlı bir büyüme yaşanmıştır.

     2 – Düzenlenen yurtdışı fuarların sanayici ve dış ticarete katkılarından söz eder misiniz? 2007’de düzenlenen fuarların sanayiciye geri dönüşü nasıl oldu? Ne gibi sıkıntılar yaşandı?

Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın tamamen planlı, programlı stratejilerinin sonucu yaşanan gelişim, zaten ihracat rakamlarımıza yansımıştır. Milli katılım organizasyonlarının odak noktası komşu ve çevre ülkelerdir. Son 10 yılda komşu ve çevre ülkelere ihracatımızın artış oranına göz attığınızda, planlı izlenen yol haritasının ne kadar isabetli olduğu görülmektedir.
Bu bölgelerde rekabet bugünkü noktaya gelmeden , DTM’nin staretejileri ile pazara güçlü girdik ve sonuçlarını yapılan organizasyonları müteakip azami 1 yıl içinde aldık.
Bu şekilde 2006 yılı sonuna kadar sektör sürekli yükseliş gösterdi ve sonuçlarda 2007 yılı ihracat rakamlarına yansıdı.
Ürün ve ülke yelpazesi anlamında sektörce ciddi bir gelişim gösterdik. 90’lı yılların başında 10-15 ülkede fuarlara yapılan katılım, günümüzde 70’li sayılara gelmiştir. Afrika, Uzak Doğu ve Amerika kıtasında 50’yi aşkın ülkede sektör olarak fuarlar organize ettik ve neticelerini de aldık.
Şimdi yeni hedefler doğrultusunda, hızlı fakat yeniden bir yapılanma sürecine girmemiz gerekmektedir. Pazara giriş kadar, pazarlarda tutunabilmek de son derece önemli. Her 1 milyon dolarlık ihracat için bugün gelinen noktada 300 dolar fuar katılım desteği verilmektedir. Yani toplam ihracatımız içinde ayrılan pay onbinde 3. Miktar olarak baktığınızda ihracatımız 40 milyar dolar seviyelerinde iken ayrılan ile bugünkü miktar aynı. Destek yıllar içinde revize edilip artmadığı gibi, oransal anlamda değerlendirdiğimizde ciddi bir düşüş var. Bunun yanı sıra firmalarımızın rekabet gücünde değerli YTL’den dolayı büyük oranda gerileme oldu. Bir başka faktör etkin olduğumuz çoğrafyalarda rekabetin çok hızlı artması. Özellikle yaşlı nüfusun yoğun olduğu çoğrafyalarda tüketim eğilimlerinin azalması, oradaki üretici ve yatırımcıları da komşu ve çevre ülkelerimize yönlendirdi. Petrol ve yer altı zenginlikleri olan bu çofrafyalarda pek de hazırlıklı olmadığımız ciddi rekabet ortamının içine son derece hızlı girdik. Bir başka etken, yurtdışı katılım teşviklerinin yüzde 80’lerden yüzde 50’ler seviyesine düşürülmesidir. Ayrıca sektörde yaşanan bazı problemlere çözüm niteliğinde alınan kararların uygulamada yaşattığı sıkıntılar işin tuzu biberi oldu. Fuar katılımlarında daha önce organizatör gücü nisbetinde katılımcıyı kredilendirebiliyordu. Bu imkanın da kaldırılması, zaten likidite problemi yaşayan KOBİ’lerin fuar katılımlarında önemli bir tıkanıklık yarattı. Yukarıda sıralamaya çalıştığım tüm etkenlerinin bileşkesi, sektördeki genel düşüşün sebebidir.

4 – Devlet teşvik desteğinin yeniden arttırılması yönünde kararlar alabilir mi?

Destek oranının artırılması umudunu pek görmüyorum ben. O birazda AB uyum sürecinde verilen taahhütlerle ilgili. Bunu belki direk olarak değil de özellikle emek yoğun sektörlere farklı uygulamalarla çözmek mümkün olabilir. Yurtdışı fuarlarda yine yüzde 50  teşvik verdiğinizi ilan edersiniz ama istihdam problemini önleme açısından tekstil gibi,  makine imalatı gibi sektörlere farklı puanlar verebilirsiniz. Böyle gizli destekler sağlanabilir. Çünkü  katılım zorlaştığı zaman siz istediğiniz gibi bütçe ayırın bu bütçe atıl olarak kalır. Bütçeyi   kullanılabilir hale getirmek lazım. Yada pre finasman uygulaması yeniden yapılabilir. Şu andaki uygulamada katılımcı fuara gitmeden önce ödemesini yapıp, fuardan altı ay sonra bu ödemenin yüzde 50-60’ını geri alıyor. Daha önceki sistemde ise yüzde 50’sini fuara gitmeden önce ödeyip, kalan kısmı  için taahhütname veya senet veriyordu. Fuara katılım teşviğini devletten aldıktan sonrada kalan borcunu kapatıyordu. Buda katılımı kolaylaştıran bir yöntem. Çünkü arada kredi, kredi faizi gibi bazı mekanizmalar yoktu. Eğer bu tarz destekler olursa likitide sıkıntısı çeken KOBİ’lere oldukça faydası olacaktır. Fuar katılımlarında KOSGEB ve Dış Ticaret Müsteşarlığı destek veriyor. Organizatörlerin ve katılımcıların çoğu bu desteklerden faydalanıyor. Genelde yurtdışı fuarlarda Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın teşvik mekanizması talep görmektedir. 
5 – Önümüzdeki yıllarda pazar ne yönde gelişecek? Hangi ülkeler ön plana çıkacak?
Fuar endüstrisinde dünyada batıdan doğuya doğru son yıllarda bir kayış var. Avrupa’da özellikle serbest dolaşımın genişlemesi fuarcılıkta yeni merkezlerin gelişmesinden ziyade Almanya, İtalya ve İspanya’yı biraz daha ön plana çıkaracaktır. Moskova, Shanghay ve Pekin önümüzdeki yıllarda da sektör için cazibe merkezi olmaya devam edecek. Ülkemiz açısından baktığımızda, elbette ki bizi üretimimizi satabileceğimiz pazarlar ilgilendirmektedir. Bu anlamda komşu ve çevre ülkelerin cazibesini koruyacağını düşünüyorum.
6 – Türkiye’yi fuar organizasyonları açısından nasıl değerlendiriyorsunuz?
Yurtdışı fuarcılıkta oldukça kısa sayılabilecek bir sürede çok ciddi mesafeler aldık sektör olarak. 1990’ların başında yurtdışı fuarlara katılan Türk firması sayısı 300’ler civarında idi. Bu firmalara hizmet veren organizatör sayısı ise 5 veya 6 idi. Günümüzde yurtdışı fuarlara katılan firma sayımız ( mükerrer katılımları ihmal edersek ) 6 binler civarında. Dış Ticaret Müsteşarlığı’ndan belge almış organizatör sayımız ise 30. 30 organizatörün 21’i özel sektör kuruluşudur. 2007 yılını 51 ülkede 245 fuara milli katılım yaparak geride bıraktık. 2006 yılında 50 ülkede 222 fuara milli katılım gerçekleştirilmişti.
7 - YUFOD Başkanı olarak fuarlara katılan firmalardan siz fuar firmalarının beklentisi neler?
Fuarlara katılan firmalar, herşeyi devletten ve fuar organizatörü firmadan beklememeli ve kendileri de katılacakları fuar için birtakım girişim ve hazırlıklarda bulunmalılar. Fuarın yapıldığı ülkenin kendi firması ve ürününe uygunluğunu belirlemek için elemanların gönderilip yerinde pazar araştırması yapmaları sağlanmalı. Katılımcının fuardan en fazla verimi alabilmesi  için  fuar süresince kendini ifade etme şekli de büyük önem taşıyor. Fuar ziyaretçisinin gezerken sağdaki ve soldaki standta da aynı ürün olduğunu varsayarak kendisini nasıl ifade edeceği üzerine kafa yormalı. Stand dekorasyonu, renk seçimi, ürün sergileme şekli, ziyaretçileri standına çekebilmek için oldukça önemli kriterledir. Firmanın fuarda kendini ifade etmenin bir yolu da personeli ile olur. Personelin mutlaka güler yüzlü ve dinamik olması lazım. Standta görevlendirilen personelin yabancı dil  bilmesi ve sergilenecek ürünler hakkında detaylı bilgi sahibi olması çok önemli. Çünkü ziyaretçi bir tercihte bulunuyor. Hangi stand kendisine enerji veriyor ve ürünü daha iyi ise, zaten ayakları oraya gider. Bunlardan biri eksik ise gözü  aramaya devam eder ve fuardaki diğer alternatifleri seçer.