Değerli Arkadaşlar,                                                                                İstanbul, 25 Ocak 2008

25 Ocak 2008 tarihinde DTM İhracat Genel Müdürlüğü Fuarlar ve Tanıtım Daire Başkanı Sayın Derviş Öztürk’ün başkanlığında aşağıdaki gündem konularını içeren bir toplantı yapıldı.  Toplantıya DTM İhracat Genel Müdürlüğü Fuarlar ve Tanıtım Dairesi temsilcilerinin yanı sıra, DTM İhracat Genel Müdürlüğü Pazara Giriş ve Uluslar arası İlişkiler Dairesi temsilcileri, TİM, EGEİB, İTKİB, İİB, İMMİB, OAİB, UİB, AKİB ve YUFOD üyesi Organizatörler ile Teşvik Birimleri sorumluları katıldı.

Toplantı Gündemi;
1-)   2007 yılı Yurtdışı Fuarlarının değerlendirilmesi,
2-)   2008 ve sonraki yıllarda yurtdışı fuar sektöründeki hedeflerin belirlenmesi,
3-)   2008 yılında Yurtdışı pazarlar yönünden ihracat stratejisinin belirlenmesi,
4-)   İhracat Stratejisinin yurtdışı fuarlar ile bütünleştirilmesi.
Derviş Öztürk, böyle bir organizasyonu gerçekleştirdikleri için YUFOD’a teşekkür ederek toplantıyı açtı. Başta İhracat Genel Müdürümüz ve yardımcıları, Dairemizin çalışmalarını yakından takip ediyorlar ve bu çalışmalara kendi görüşlerini de katmaktadırlar.
Bu bağlamda uzun süredir yaptığımız çalışmalar sonucunda ortaya çıkan projeleri sunmak üzere bir sunuş hazırladık. Bu sunuşta; Müsteşarlığımızın Daireleri içindeki Tanıtım ve Fuarlar Dairesi ile koordineli olarak bir takım çözüm önerileri getirdik. Fakat bunların da devlet tarafı olarak bizim yapacaklarımız belli. Elimizden geldiğince ihracatın mutlaka ama mutlaka tanıtım, fuarlar, alım ve ticaretle ilgili desteklenmesi gerektiğini düşünüyoruz. Çünkü bunlar çok daha kısa süreli ve çok daha çabuk adım atılması gereken alanlar. Hızlarını kaybetmemeleri gerekiyor.
 Bu çalışmanın yöntemini sizlere aktarayım. Müsteşarlığımızın ilgili birimlerinden öncelikle ürün grubu tanımları alındı, bu ürün grubu tanımlarında uzun dönemli bir perspektif açısından çalışabilmek için 2002-2005 yılı ortalama ihracat rakamları, (her bir yılın ihracat rakamları) 2006 yılı baz alınarak kıyaslamalarda bulunuldu. Belli sektörlerdeki ihracat içindeki ilgili ülkenin payı ile yine bu çalışmayı yapmayı düşündüğümüz ülkenin ithalat içindeki tüketim payları gibi birçok kritere bakıldı. Bu çalışmanın detaylandırılmasında ise İhracatçı Birliklerinden, ilgili ülkenin Ticaret Müşavirliklerinden, Müsteşarlığımızın Genel Müdürlüğü ve ilgili birimlerinden ve sektörde o ülkeye ihracat yapan firmalardan doğrudan görüşmeler yaparak birebir bilgiler aldık. Bu çalışma dosyalarından bir örnek vermek gerekirse; Ülke Almanya, konserve domates salça ürün. Salça ihracatı içindeki Almanya’nın payı gibi verileri hem Dış Ticaret Müsteşarlığımız bilgi sisteminden hem de uluslar arası veri kanallarından çekerek azalışını ne ölçüde yapabiliriz?  Bunları görmeye çalıştık. Tabii ki, her bir ülke ve ürün bazında çok spesifik alınmış sebepleri bulmamıza rağmen genel olarak hepimizin bildiği gibi döviz kurundan ve rekabetten kaynaklanan farklılıklar vardı.
Genel Müdürlük bünyesinde kurulan bu yeni Dairenin yaptığı çalışmalar hakkında kısa bir bilgi sahibi olunması açısından Gülay Tanrıyapısı tarafından bir sunumla birlikte bir takım bilgiler verildi. ABD ve ÇHC pazarlarına giriş stratejileri ile ihracatımızda genel performansı yakalayamayan “Pazar Odaklı Sektörler” çalışması yapıldı.
81 adet ülke-sektör çalışılarak çıkarılan istatistiklere göre ihracat rakamlarının düşmesindeki nedenler ise şöyle sıralandı: Düşük dolar kuru, Türk Lirasının ihraç maliyetlerine etkisi, ÇHC menşeli ürünlerin fiyat avantajı, AB ve ABD pazarında tekstil kotalarının kalkması, bazı ürünlerde ihracatın 3. Ülkelerdeki proje ve ihalelere bağımlı olması, kimi sektörlerde KOBİ niteliğinde olan firmalarımızın finansman sorunu yaşamaları, Ülkemizdeki üretim maliyetlerinin yüksekliği, tarım ürünlerinde kuraklık nedeniyle rekoltenin düşük olması.
Buna göre de aşağıdaki ülkelerde anılan sektörlerde ihracata yönelik çalışma yapılabileceği çıkarılmıştır. ; Mobilya (İsrail), Seramik (Suudi Arabistan), Denim (ABD), Deri (Almanya), Ev Tekstili (ABD, Almanya)
Bu çalışmalar yapılırken öncelikle ülkedeki potansiyel ürünler tespit edilmekte, eylem planıyla da bilgilendirme seminerleri verilmektedir. Buna destek olması açısından ise Çince web sitesi bile hazırlanmıştır. İspanyolca bir web sitesi de hazırlanmaktadır. Çin, ABD ve Kanada olmak üzere 3 tane pazara giriş projesi hazırlandı. Eyalet bazında çalışıldı. Fuar Organizatörlerini İhracatçı önderi olarak görmekteyiz. Özellikle ABD ile ilgili gıda sektör araştırmalarında teknik düzeyde görüşmeler oldu, Türk-Amerikan İş Konseyleriyle toplantılar yapıldı. Alım Heyetleri düzenlendi. Çin için zeytinyağı, mermer, doğal taş, inşaat malzemesi, kimyasallar konularının önem kazandığı tespit edildi. Ürün-ülke tespiti koordineli olarak yapıldı. Ticaret Müşavirliklerinden, DTM Fuarlar Dairesinden, ve İhracatçı Birliklerinden 2006 yılı baz alınarak ürün gurubu tanımları yapıldı. İncelemeye konu 50-60 fuar bu saydığımız 5 sektörü kapsamaktadır. Sadece hedef ülkelere sağlanan bir takım imtiyazlar saptandı. Gümrük vergilerinin indirilmesi yönünde girişimlerde bulunuldu.  Mısır’da görüşmeler yapıldı. Suriye bir çok ürünümüzü yasaklayan bir ülkemizdi. Öncelikle ülke değerlendirmesi yapılmasının önemi ortaya çıkarıldı. Fuar katılımcısı ile birlikte mutlaka alan çalışmasının birlikte yapılmasının önemi vurgulandı. Sektörün nereden nereye geldiğini ve organizatörlerin bu konuda çok çalıştıkları belirtildi. Ve bundan böyle de bu çalışmalar ışığında Dairemizin yönlendirilmesi gerekir dendi.
DTM İhracat Genel Müdürlüğü Fuarlar Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanmış bir sunum görsel olarak aktarıldı. Daha sonra YUFOD’a gönderileceği belirtilen dosyada alınan birkaç not aşağıdadır. Bu çalışmada 2006 ve 2007 yılları değerlendirmeye alınmıştır ki halen Birliklerde ve DTM’de bekleyen dosya bulunmaktadır. Bu anlamda da tam net değerler olmaması kaçınılmazdır. 2008 yılı için 219 fuar izni verilmiştir halen de bekleyen talepler vardır. 2007 yılında ise 245 fuar değerlendirmeye alınmıştır. 2008 yılı müracaatlarının %85’i MK, kalanı ise sektörel ihraç ürünleri fuarlarıdır. Bunların dağılımı ise; komşu ülkeler %37, Avrupa %28, Orta Doğu %14, Asya %12, Afrika %8’dir.
Şimdi aşağıda göreceğiniz rakamlara göre 2007 yılında 2006 yılına göre Fuar katılımda bir düşüş olduğu tespit edilmiştir. 2006-2007 yılları toplam katılımcı sayısı MK, 5.694 den 4.810’a, Bireysel fuarlarda ise 4.325’de 3.738’e gerilemiştir. Yine alan olarak bakıldığında ise; MK 140.000 m2’den 110.000 m2’ye düşmüştür. Rakamların %90 doğru olduğu sanılmaktadır. Verilen teşvik rakamlarına göre ise, alan olarak 320.000 m2 den 270.000 m2 ye düşmüştür. Artı eksi %10 fark çıksa dahi alan ortalama olarak %15-18, katılımcı sayısı bakımından ise %18-20 gibi bir düşüş olduğu görülmektedir. Katılımcılara ödenmek üzere MB’na gönderilen teşvik tutarı ise 74.000.000,00 YTL iken, 63.000.000,00 YTL’ye azalarak 10.000.000,00 YTL gibi bir düşüş olmuştur. İhracatçı Birliklerden alınan rakamlara göre de Organizatör teşviği dahil toplam ödenen tutar 89,6 milyon YTL’den 74,7 milyon YTL’ye düşmüştür. Ayrıca 2007 fuarlarından da bekleyen 7 milyon YTL civarında 2008 yılına sarkan tutar bulunmaktadır.
Üzerinde tekrar çalışıldıktan sonra YUFOD ile paylaşılacağı belirtilen dosyanın içerdiği rakamların gösterdiği sonucun Yurtdışı fuarlarının daha çok desteklenmesi neticesi yarattığı şüphesizdir.
Sunumların ardından toplantının 2.bölümüne geçildi. Öncelikle Hakan Adıgüzel söz alarak rakamlar üzerine olan görüşlerini bildirdi, sonrasında ise Korhan Yazgan fuar izinleri ile ilgili sıkıntıları dile getirdi. Organizatör payının sadece %10 olduğu sektörde fuar sayılarındaki ciddi düşüşlere dikkat çekilmesi gerektiğini belirtti. İhracat artarken fuar sayılarında düşüş varsa buna da dikkat edilmelidir dendi(UİB). Derviş Bey’in değerlendirmeleri üzerine görüşmeler sürdürüldü, masanın dışındaki katılımcılar için hizmet verildiği belirtildi. Tüm İhracatçı birlikleri buradalar, hedef ülkeler tespit etmek zorundalar. Temsilcilik verdikleri ülkeler için karar vermeliler. Firmaların yönlendirmesi Birliklerin görevi, onun için ülke seçimine çok dikkat edilmeli. Bireysel fuarları katılımcılar rekabet gibi görebilirler ama bizi sınırlandırmayın. Teşvik oranı aynı kalacağından burada ortak bir karar verelim. Bu payı MK’a mı yoksa Bireysel Fuarlara mı verelim. Bireysellere karşı daha güçlü nasıl organizasyonlar yapabiliriz. Bireysellere bizden daha fazla kısıtlama bekleyemezsiniz(Derviş Öztürk). Hedef 500 bin milyar dolar ihracat ve 100.000 ihracatçı. Halen 45.000 ihracatçının olduğu düşünülürse bu rakam ancak fuarlara verilecek teşvikler ile yakalanabilecektir.Hedef ülke ve hedef sektör seçilip buna göre çalışılmalıdır(Hakan Adıgüzel). Müşteri portföyü çok farklı olan firmalarımız var. İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği ile görüşülüp ilk kez fuara katılacak illere ek bir destek vermeliyiz. Ayrıca belirleyeceğimiz illerden katılan firmalara sektörel olarak derecelendirme yapabiliriz. Belli ülkeleri (Odak Ülke) seçebiliriz. 2008 yılında buna başlayacağız. Yani ayrıcalıklı ülkeler olmalı. Bizin sizin desteğinize ihtiyacımız var(Derviş Öztürk). Pazara giriş sunumu çok güzeldi, biz de Honghkong ve Singapur’u inceledik. Oradaki gibi destek oranlarını tekrar gözden geçirmeliyiz(Metin Çobanlıoğlu-İMMİB). Artık fuarlara şüpheyle bakılmaktadır, 3 yıl öncesine göre yurtdışında fuarlara katılınca üretimimizin düşeceği düşünülmektedir(Mümün Karacakayalılar-UİB). Bu imajın bir an önce düzeltilmesi gereklidir-ana problem budur, biz Organizatörler buna katkı koyabiliriz, MK fuarlarının ürettiği rakamlar ortadadır(Can Derin).Düşüşün büyük çoğunluğu 30 Haziran’dan sonradır, katılımcı firmaların ciddi likidite problemi olduğundan bu da organizatöre yansımaktadır(Korhan Yazgan). Karşılıklı tartışmaya girilmemesinden yanayız, bu bir karardı, tercihti. Bundan sonra da prefinansmanı hiçbir zaman gündeme getirmeyi düşünmüyoruz.Birliklerdeki bekleme süresini kısaltabilirsek o zaman çark dönecektir.YUFOD’a bu konuda katılıyoruz. ZAMANINDA ÖDENMEYEN PARA PARA DEĞİLDİR. (Derviş Öztürk) Uygulama sorunları ile ilgili ise; Bankacılık sistemi içerisindeki evraklar hususunda Birlikler ayrı davranışlar göstermektedirler. Kredi kartı ekstre kabulünde halen sıkıntı vardır. Bankalarla sistem üzerinde mutabık kalınmıştır(Yağız Arnavutoğlu).
Toplantıda öne çıkan ana konuları ise şöyle sıralayabiliriz;
“Odak Ülkeler Tespit Edilmesi” ,
“Odak Ülkelere verilecek destek şekli”
“Organizatör Teşviğinin %100’e çıkarılması”
“İlk kez katılacak firmalar ile kalkınmada öncelikli yörelerdeki firmalara tanınacak artı %10 teşvik”
Toplantı iyi dilek ve temenniler ile sona erdi.
Hakan Adıgüzel
Genel Sekreter
YUFOD